Kombu çayı nedir, ne değildir? İçilsin mi, içilmesin mi? Faydalı mı, zararlı mı?

Blogdaki yazıları mümkün olduğu kadar kısa tutmaya, önemli gördüğümüz bilgileri ya da deneyimlerimizi paylaşmaya çalışıyoruz.

Fakat bu uzun bir yazı olacak, inşallah sıkılmazsınız.

Uzun süredir üzerinde çalıştığımız bu konuda, bir çok soru ve kafa karışıklığı var.
Kombu çayı (kombucha tea) nedir, faydalı mı, riskleri var mı, kimler içsin, nasıl içsin,
ne kadar içsin, nasıl mayalanır (neyseki bunu daha önce burada yazmıştık)… gibi gibi.

Farklı kaynaklar farklı iddialar ileri sürüyor.
Yere göğe sığdıramayanlar da var, zararlı olduğunu iddia edenler de.
Hemen söyleyeyim ki, biz faydasına kesinlikle inanıyoruz
ama öyle “her derde deva”, “iyileştirmediği hastalık yok” gibi söylemlere katılmıyoruz.
Bize göre, hiçbir gıda tek başına mucize olamaz. Sağlıklı olmak, sağlıklı kalmak bütünüyle bir yaşam biçimidir. Düşüncelerimiz, yaptığımız spor – yürüyüş, yediklerimiz… ve daha bir sürü etken bir arada.
Ve evet, yediklerimiz arasında ‘kombu çayı’ sağlığımızı muhafaza etmek – şifa bulmak için önemli katkı sağlayanlardan biri bizce.

Kombu çayının 2000 yıl önce ilk olarak Çin’de ortaya çıktığı, ardından Japonya ve Rusya’da yaygın olarak kullanıldığı, 20. Yüzyılın başından itibaren Avrupa’da popülerleştiği ve günümüzde Amerika dahil dünyanın bir çok ülkesinde
“ölümsüzlük iksiri” olarak tedavi ve kozmetik amaçlı kullanıldığı biliniyor.

Kombu çayı en basit tarifi ile; çay, su, şeker ve mayadan oluşmuş fermente bir içecektir. Şekerle kombine edilmiş fermantasyon sürecini başlatan bir bakteri ve maya kolonisini içerir.
Şeker-çay çözeltisi, bakteri ve maya ile “SCOBY” (bakteri ve maya simbiyotik kolonisi) olarak bilinen maya ile fermente edilir.

Tüm fermente gıdalar gibi probiyotiktir yani çok sayıda faydalı bakteri içerir.
Faydalı bakteriler sindirim sistemimizi düzenler, bağışıklık sistemimizi destekler böylece enfeksiyon ve hastalıklarla mücadele eder.
Tıpkı yoğurt gibi, kefir gibi, fermente turşu vb gibi.

“Kombu çayının faydaları” yazarak internet araması yaptığınızda karşınıza binlerce yazı ve sayfalar dolusu upuzun bir liste çıkıyor. İddialara göre tansiyondan kansere, ülserden kalp hastalıklarına kadar iyi gelmediği bir hastalık ve karaciğerden akciğere kadar iyileştirmediği bir organımız yok.

Peki bu basit içecek nasıl olup da modern tıbbın bile çaresiz kaldığı hastalıklara şifa oluyor?
Dr Josh Axe,  “Bağışıklık sisteminizin yüzde 80’i barsaklarınızda bulunur ve sindirim sistemi nörolojik sisteminizin en büyük ikinci parçasıdır, bu nedenle de barsağın “ikinci beyin” olarak düşünülmesi şaşırtıcı değildir. Kombucha içmek, bağışıklık sisteminizi kuvvetlendirir bu da genel sağlığınız için etkileyici bir dizi fayda sağlar.” diyor.

KOMBU ÇAYININ FAYDALARI:
Kombu çayının faydalarını yazarken olabildiğince ihtiyatlı davranmaya, bize fazla abartılı gelen ve referans verilmemiş iddiaları kullanmamaya özen gösterdik.
İşte çok özetle kombu çayının faydaları:

Antioksidan özelliği
İşlenmiş gıdalar ve kimyasallara maruz kalanların (yani her birimizin) antioksidana ihtiyacımız var. Kombu çayının güçlü antioksidanlar içerdiği ve bu maddenin detoksifikasyona yardımcı olabileceği ve iltihaplarla mücadele edebileceği kanıtlarla ortaya konulmuş. Hastalıklarla mücadele gücünden ötürü de bazı kanser türlerinin riskini potansiyel olarak azaltabileceği ileri sürülüyor.

Sindirim sistemine faydaları
Bütün güçlü antioksidanlar gibi kombu çayı da sindirim sistemindeki serbest radikallerle mücadele ediyor. Sindirim sistemini esas olarak içeriğindeki zengin probiyotikler,
amino asitler ve enzimler sayesinde destekliyor. Bazı araştırmalarda kombu çayının mide ülserini önleme ve tedavi etmede işe yaradığını ileri sürülüyor.

Kombu çayının sindirim sisteminde oluşturduğu en önemli etki belki de “candida” ile mücadele etmesi. O kadar çok yararlı bakteri ihtiva ediyor ki, barsaklardaki zararlı bakterilerle rekabet ederek onların yerini alıyor.

Zihin sağlığına faydaları
Kombu çayı sadece  sindirim sistemini desteklemez; içerdiği B kompleks vitaminlerle zihnimizi de koruyabilir. Biopolymers and Cell’de yayınlanan 2012 yılına ait bir çalışmada, kombu çayının uzun vadeli uzay araştırmaları için işlevsel bir gıda ürünü olabileceği konusu incelenmiştir.

Akciğerlere faydaları
Kombu çayının beklenmedik bir yararı da yararı  silikoz için potansiyel bir tedavi yöntemi olarak kullanılmasıdır. Çinli bilim insanları, kombu çayı teneffüs edilerek tehlikeli madde solunması sonucu akciğerlerde oluşacak  hastalıkları tedavi edilebileceğini ileri sürdüler.

Bir not: Linklere tıklandığında bütün araştırmaların fareler üzerinde yapıldığına dikkat ettiniz mi? Bu konuya yazının sonlarına doğru yeniden değineceğim.

Bir not daha: Bir arkadaşımız akciğerlerindeki rahatsızlık nedeni ile nefes almakta zorlanan babasına kombu içirdiğini ve 6 ay kadar sonra nefes probleminin büyük oranda düzeldiğini söylemişti.

Güçlü antibakteriyel etkisi
Kombu çayı içildiğinde -farklı bakteri türleri içerdiği için- aslında canlı kültür içilmiş oluyor. Bu da enfeksiyonlardan sorumlu kötü bakterileri yok ediyor.
Laboratuvar çalışmalarında, kombu çayının E. coli’den salmonellaya kadar bir çok bakteriye karşı anti-bakteriyel etkisi olduğu iddia edilmiştir.  

Diyabet hastalarına faydaları:
Bazı araştırmacılar kombu çayının diyabet hastaları tarafından kullanılmaması konusunda uyarırken, bazı araştırmaların ise tam tersini öne sürdüğü görülüyor.

Şeker hastalığına faydalı olduğunu iddia edenler elbette, uygun oranlarda şeker kullanılmış ve fermantasyonu için yeteri kadar beklenmiş kombu çaydan bahsediyorlar. Şeker miktarı ve yapılışı için buraya.

Kardiyovasküler sisteme faydaları
Bu alandaki araştırmalar çok fazla olmasa da, hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalarda kombu çayının trigliserid düzeyini düşürdüğü, kolestrolü de düzenlediği ortaya konulmuştur.

Karaciğere faydaları
Kombu çayındaki antioksidanların oksidatif stres ve hasardan karaciğeri koruyabileceği de iddia ediliyor.

 

KOMBU ÇAYININ MUHTEMEL ZARARLARI VE RİSKLERİ:

Kombu çayının sağlık üzerindeki olumlu etkilerini öve öve bitiremeyenlere karşı Mayo Kliniğinin sitesindeki yazısında Dr Brent A. Bauer ne demiş?:

“Kombucha, polifenoller, amino asitler ve organik asitlerle birlikte bir dizi maya ve bakteri kolonisidir. Gerekli fermantasyon sürecinin tamamlanmasını takiben, kombucha içeceği çeşitli minerallerin zenginliği, sayısız faydalı canlı enzimler, vitaminler B1 (tiamin), B2 (riboflavin), B3 (niasin), B6 gibi vitaminler yelpazesi ile bir beslenme gücü oluşturur. B6 , B9 (folik asit), B12, C ve glukonik asit, oksalik asit, asetik asit, glukuronik asit, usnik asit, fruktoz ve laktik asit gibi birçok sağlıklı kimyasal bileşenleri içerir.

Destekçileri, kombucha çayının kan basıncından kansere kadar bir çok ciddi sağlık problemlerini önlemede  yardımcı olduğunu iddia ediyor. Bu iddialar bilim tarafından desteklenmemektedir. Sınırlı kanıt, kombucha çayının sağlıklı bir bağışıklık sisteminin geliştirilmesi ve kabızlığın önlenmesi de dahil olmak üzere probiyotik takviyeler benzeri fayda sağlayabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte, günümüzde, kombucha çayının insan sağlığı üzerindeki rolü için geçerli olan tıbbi araştırmalar çok sınırlıdır.
Dikkate alınması gereken riskler vardır. Uygun olmayan şekilde üretilmiş seramik kaplar kullanıldığında, kurşun zehirlenmesi oluşabilir.

Kısacası, kombucha çayının sağlık açısından yeterli kanıtı bulunmamaktadır.
Aynı zamanda, birkaç zarar vakası da bildirilmiştir. Dolayısıyla, ihtiyatlı yaklaşım, daha kesin bilgiler elde edilinceye kadar kombucha çayından kaçınmaktır.”

 

BİZ NE DÜŞÜNÜYORUZ:
Kombucha’nın faydaları konusunda modern tıp ve sağlık çevrelerinden daha iyi bir açıklama duyamayız.

Çünkü, ‘şu şu konularda işe yarar’ diyebilmeleri için, hadi vazgeçtik ondan, sadece ‘işe yarayabilir!’ diyebilmeleri için bile insanlar üzerinde yapılmış metodolojik çalışmaların verilerine ihtiyaç duyarlar.

Evet bunu anlayabiliyoruz elbette, bir disiplin, kendi kuralları içinde kalmalı…

Ve tahmin edilebileceği gibi kimsecikler de bu çalışmaların yapılması için gerekli olan milyon dolarları vermez. O nedenle de çalışmalar sadece hayvan ve hücre deneyleri düzeyinde kalır.

Aynı disiplin, ‘kombuchanın muhtemel yan etkileri’ konusunda açıklama yapmak için kendini daha cesur hissediyor 🙂

Evet, peki bunu da anlayabiliyoruz. Ve Dr Bauer ve onun gibi düşünenlere kesinlikle katıldığımız noktalar var. Temizlik gibi, uygun ortam ve uygun ekipman gibi.
Ve kendi durumumuzu iyi inceleyip ihtiyatlı yaklaşmak gibi.

Ve elbette daha sağlıklı olmak için verdiğimiz uğraşta hata yapmak istemeyiz.

Peki nedir bu ‘muhtemel yan etkiler’?

Birincil olarak önemli ve en çok risk içeren konu: Kontaminasyon.

Yani basitçe, istenmeyen zararlı mikroorganizmaların, fermantasyon sırasında kombu çayımıza bulaşması, onu enfekte etmesi.
Aslında bu risk tüm gıdalar için geçerli ama özellikle mayalanma ile oluşan,
canlı diyebileceğimiz gıdalar için daha yüksek.

Nasıl anlıyoruz kontaminasyon olduğunu?
Çok basit: KÜF

Böyle bir durumu farketmemek imkansıza yakın zor.

Eğer mayanızda tuhaf mavi veya siyaha yakın yuvarlak formda lekeler varsa, kombu çayınızdan gelen koku rahatsız edici ise (ki normal şartlarda sirkemsi ve hafif şekerli bir koku almalısınız), o parti çayları hemen döküyorsunuz ve mayaları da çöpe atıyorsunuz.

ASLA küflenmiş mayalarınızı yıkayarak veya küflenen kısımlarını kopartarak – keserek temizlemeye çalışmayın. Mayayı bütün olarak atın, çayı dökün.

Küflenmeyi engellemek için kesinlikle temiz hem de çok temiz şartlarda çalışmalısınız.

Kullandığımız malzemenin temiz olması, gıda için üretilmiş cam kaplar kullanılması, kombu çayınızın hava alan temiz bir ortamda mayalanması ve başka mayalanan gıdalardan – bitkilerden – meyve vs. gibi yiyeceklerden uzak yerde mayalanması gerekiyor.

Eğer mayanız sağlıklı ve temiz görünüyorsa – kombu çayınızın tadı ve kokusu normal ise, korkacak birşeyiniz yok demektir.

Yine de meseleye daha bilimsel yaklaşmak isterseniz, fermantasyonu biten çayınızın PH’sını ölçebilirsiniz. 🙂 PH değerinin 2,5 ile 4 arasında olması gerekiyor. (Yani asidik bir yapıda – eğer mayanız küflenmiş olsaydı çalışmazdı ve çayınız bu asit seviyesine gelmezdi)

Bizimkilerin PH’sı her zaman 2.5 – 3 arasında oluyor ki, en çok tavsiye edilen de bu.

İkinci konu ise, kombu çayının asidik bir içecek olması sebebiyle mide PH’sını etkilemesi. Yani eğer mide PH’sına hassas ilaçlar kullanıyorsanız, kombu çayı tüketirken dikkatli olmalı, ilacınızın dozajına göre ya hiç tüketmemeli ya da ilacınızın etkisini değiştirmeyecek saatlerde tüketmelisiniz. Kullandığınız ilacın mide PH’sına hassas olup olmadığını doktorunuzla görüşmenizde yarar var.

Üçüncü ise bağışıklık sistemi… Bu konuda farklı görüşler var.

Kombu çayının kanserle mücadelede vücuda ciddi bir katkı sağlayabileceği iddiası kuvvetliyken başka bir riske de dikkat çekiliyor:

Kombu çayı, bağışıklık sistemini uyaran ve bir nevi güçlendiren bir etkiye sahip.
Ancak kanser tedavilerilerinin bir kısmında, özellikle ilaçlarla bağışıklık sistemi baskılanır.
Dolayısı ile, bu baskılayıcı ilaçlar kullanılırken bir yandan da bağışıklığı güçlendiren kombu çayı tüketmenin sonuçları konusunda şüpheler var. Bu özel durumda olan kişilerin, doktorları ile görüşüp tüketmelerini tavsiye ediyoruz.

SONUÇ OLARAK;
Yukarda sayılan faydaları olmasa bile, mis gibi organik çayı fermente ederek hazırladığımız kombu çayını biz sadece lezzeti için bile severek içiyoruz.
Ha bir de bunca faydasını okuyunca daha bir severek içiyoruz. Ancak;

Her zamanki gibi “azı karar çoğu zarar” diyoruz.

Kilo başına 5 ml den fazla tüketmeyin diyoruz.

Bir süre içip (örneğin 21 gün) bir süre ara verin diyoruz.

Az miktarda başlayıp yavaş yavaş arttırın ve bu sırada kendinizi, vücudunuzu dinleyin, özel durumunuz varsa mutlaka dikkate alın diyoruz.

Sağlık, afiyetle kalın diyoruz. 🙂

Işıl

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s